Wybierz produkt

EPIDEMIOLOGIA ALERGII NIKLOWEJ

 
EPIDEMIOLOGIA ALERGII NIKLOWEJ

Alergia na nikiel stała się obecnie narastającym problemem społecznym. Codzienny kontakt z różnego rodzaju przedmiotami, jak np. sztućce, naczynia, sprzęt AGD, biżuterią, metalowymi elementami odzieży, oprawkami okularów, monetami, czy narzędziami zawierającymi nikiel, powoduje częstą ekspozycję na uwalniające się jony tego metalu [1-3].

U osób uczulonych objawy alergiczne manifestują się zmianami w postaci kontaktowego zapalenia skóry. Kontaktowe zapalenie skóry (ang. contact dermatitis CD, egzema) to stan zapalny skóry, który charakteryzuje szeroki zakres cech klinicznych jak swędzenie, pieczenie, zaczerwienienie, łuszczenie się naskórka, wysypka, pęcherzyki i skupiska grudek. W chronicznych przypadkach następują natomiast spękanie, nadmierne rogowacenie i zliszajowacenie [4].

Według raportów Eurostatu (European Statistical Office) oraz Eurogipu (francuska agencja informacji o ochronie pracy o europejskim zasięgu działania) straty z powodu zawodowych chorób skóry wynoszą ok. 3 mln dni roboczych, a koszty sięgają 600 mln € rocznie [5]. W Unii Europejskiej choroby skóry znajdują się na drugim miejscu wśród chorób zawodowych [6,7]. Na alergię niklową szczególnie narażone są fryzjerki, kasjerki, kosmetyczki, pracownicy służby zdrowia, gitarzyści oraz osoby na codzień pracujące z metalowymi przedmiotami. Dane zebrane przez BLS (Bureau of Labour Statistics) wskazują, że również w Stanach Zjednoczonych choroby skóry znajdują się na drugim miejscu wśród chorób zawodowych. Według NIOSH (The National Institute for Occupational Safety and Health) całkowity ponoszony roczny koszt, włączając zwolnienia i spadek wydajności pracy, sięga 1 mld $ [8].W Polsce, według danych Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej z 2007 r., choroby zawodowe skóry znajdują się na 6 miejscu pod względem ilości zachorowań wśród ogólnej liczby chorób zawodowych [9].

Według Centralnego Rejestru Chorób Zawodowych, prowadzonego w Instytucie Medycyny Pracy w Łodzi, kontaktowe zapalenie skóry w naszym kraju stanowi 81,6 % wszystkich zawodowych dermatoz i jest główną przyczyną roszczeń o odszkodowania [10]. Z kolei według danych Departamentu Statystyki Zakładu Ubezpieczeń Społecznych liczba zwolnień chorobowych spowodowanych przez choroby skóry wynosiła w 2007 r. 198 tys. (absencja z tego tytułu – 1865,7 tys. dni) [11].

Nikiel należy do najczęstszych alergenów odpowiedzialnych za kontaktowe zapalenie skóry, gdyż metal ten jest bardzo rozpowszechniony w naszym środowisku. Badania wykazują, że ten silny alergen był najczęstszą przyczyną reakcji u hospitalizowanych z powodu alergii kontaktowej w Klinikach Dermatologii i Wenerologii Akademii Medycznych w Warszawie [12] oraz w Białymstoku [13]. Badania statystyczne wskazują również, że nikiel częściej uczula kobiety, co tłumaczy się powszechnym zwyczajem noszenia metalowych ozdób [14,15]. Co więcej, metal ten wywołuje więcej przypadków reakcji alergicznych niż sumarycznie wszystkie inne metale [16]. Objawy alergii na nikiel występują do 48 godzin po narażeniu na materiał zawierający nikiel, niemniej jednak bardzo często zmiany te widoczne są od razu. Utrzymują się one ok. 2-4 tygodni i lokalizują się najczęściej w miejscu bezpośredniego kontaktu skóry z alergenem, w rzadkich przypadkach mogą się również pojawiać w miejscach, które nie były narażone na kontakt z niklem [17]. O randze problemu alergii niklowej świadczy wprowadzona w 2001 roku w Unii Europejskiej dyrektywa 94/27/EC precyzująca warunki jakie powinny spełniać wyroby ze stopów niklu, które pozostają w bezpośrednim i długotrwałym kontakcie ze skórą.

Zarówno w Europie, jak i w Ameryce od ponad 20 lat zbierane są dane alergologiczne dotyczące problemu nadwrażliwości na ten metal. W Europie problemem alergii niklowej zajmuje się Towarzystwo Dermatologiczne ESSCA (The European Surveillance System on Contact Allergies), które monitoruje rozwój alergii w 9 krajach Europy. Według danych ESSCA największy odsetek osób uczulonych na nikiel występuje we Włoszech (31,7%), a najmniejszy w Dani (8,1%), gdzie regulacje dotyczące ograniczenia ekspozycji na ten pierwiastek mają już swój początek w roku 1992 [18]. Według danych NACDG (The North American Contact Dermatitis Group), nikiel jest alergenem najczęściej powodującym pozytywną odpowiedź alergiczną u badanych pacjentów [19], a liczba osób dotkniętych alergią w Ameryce w ostatnich dekadach wzrosła z 14,5% (1992-1995) do 18,8% (2003-2004) [20].

Problem alergii niklowej dotyczy także populacji Azji (Singapur – 19,9%, Chiny – 23,1%, Tajwan – 23%, Japonia – 30%) oraz Afryki (Etiopia – 40%) [21-23]. Najistotniejszymi czynnikami ryzyka dla rozwoju nadwrażliwości na nikiel są płeć oraz wiek. Zarówno w krajach europejskich, jak i na świecie demografia alergii niklowej potwierdza tę samą tendencję – przewaga alergii u kobiet oraz osób pomiędzy 30 a 60 rokiem życia, czyli w okresie aktywności zawodowej [24]. Ogólne prawidłowości dotyczące epidemiologii alergii niklowej na przykładzie wybranych państw europejskich (Danii, Niemczech, Włoszech oraz Wielkiej Brytanii) przedstawiono w tabeli 1 oraz na rysunkach 1 i 2.

Płeć Dania Niemcy Włochy Wielka Brytania
Kobiety 64,6 62,2 67,1 67,1
Mężyczyźni 35,4 37,8 32,9 32,9

 

Rysunek 1. Rozkład alergii niklowej związany z wiekiem testowanych kobiet

Rysunek 1. Rozkład alergii niklowej związany z wiekiem testowanych kobiet – tendencja ogólna [24]

Rysunek 2. Rozkład alergii niklowej związany z wiekiem testowanych osób


Rysunek 2. Rozkład alergii niklowej związany z wiekiem testowanych osób – bez rozróżnienia ze względu na płeć [24]

Pomimo wprowadzenia regulacji dot. dopuszczalnej ilości niklu, która może być uwalniana z materiałów zawierających ten pierwiastek (Dyrektywa 94/27/EC), w dalszym ciągu obserwuje się wzrastający odsetek osób cierpiących z powodu alergii niklowej. Wynika to z braku odpowiedniego nadzoru i konsekwentnego egzekwowania prawa, co prowadzi do obrotu na rynku towarów bez odpowiednich certyfikatów [25]. Dodatkowo problem potęguje brak metody leczenia alergii na nikiel oraz bardzo ograniczony wybór skutecznych środków ochrony przed alergenem [26].

 

[1] Lu et al., Dermatol Clin, 2009, 27, 155.

[2] Pratt et al., Dermatitis, 2004, 15, 176.

[3] Uter et al., Contact Dermatitis, 2005, 53, 136.

[4] Beers, Berkov, The Merck Manual. Podręcznik Diagnostyki i Terapii, URBAN & PARTNER, Wrocław 2001.

[5] http://www.eurogip.fr/.

[6] HSE Guidance Notes: Medical aspects of occupational skin disease, HSE, London 2004.

[7] Diepgen, Int Arch Occ Env Hea, 76, 331.

[8] Kütting, Drexler, Int Arch Occ Env Hea, 2003, 76, 253.

[9] Opracowanie MPiPS: Ocena stanu bezpieczeństwa i higieny pracy w 2007 r., MPiPS, Warszawa 2008.

[10] http://www.imp.lodz.pl/.

[11] http://www.zus.pl.

[12] Rudzki et al., Przegl Dermatol, 2000, 87, 103.

[13] Reduta et al.,  Przegl Dermatol, 2002, 89, 193.

[14] Toms, Eur J Orthod, 1988, 10, 87.

[15] Kerosuo et al., Am J Orthod Dentofacial Orthop, 1996, 109, 148.

[16] Bass et al., Am J Orthod Dentofacial Orthop, 1993, 103, 280.

[17] Szeląg, Dent Med Probl, 2002, 39, 309.

[18] Uter et al., Contact Dermatitis, 2005, 53, 136.

[19] Pratt et al., Dermatitis, 2004, 15, 176.

[20] Rietschel et al., Dermatitis, 2008, 19, 16.

[21] Thyssen, Contact Dermatitis, 2011, 65, 1.

[22] Goon, Goh, Contact Daermatitis, 2005, 52, 130.

[23] Sakanashi et al., Confocal Laser Microscopy – Principles and Applications in Medicine, Biology, and the Food Sciences, InTech, Croatia 2013.

[24] Garg et al., Br J Derm, 2013, 169, 854.

[25] Thyssen et al., JEADV, 2011, 25, 1021.

[26] http://www.mayoclinic.org/.


powrót